متن کامل خبر :
اثر دومینویی مرکز استان بر شهرستان‌ها یادداشت اختصاصی بقلم حسین نجفی دانش‌آموخته علوم سیاسی دانشگاه تهران چرا مرکز استان بودن فقط یک موقعیت جغرافیایی نیست؟ در ساختار اقتصاد سیاسی مازندران، ساری تنها یک شهر بزرگ نیست؛ به اعتقاد برخی تحلیلگران می‌شود گفت که درواقع، گره‌گاه اداری، رسانه‌ای، اقتصادی و روانی استان است. این موقعیت باعث می‌شود هر رویداد فرهنگی و یا رخداد سیاسی، تصمیم یا تنش در ساری، با سرعتی بالا به شهرستان‌ها منتقل شود و رفتار اقتصادی، اجتماعی و حتی اداری آن‌ها را تحت تأثیر قرار دهد. این پدیده در ادبیات توسعه منطقه‌ای با عنوان اثر دومینویی مرکز–پیرامون شناخته می‌شود؛ یعنی هر تغییر در مرکز، به‌صورت موجی در پیرامون بازتاب پیدا می‌کند. ۱)مرکز استان در هر نقطه ای از کشور، مرکز اداری ست؛ بعبارت دیگر، جایی که تصمیم‌ها تکثیر می‌شوند. بیشتر تصمیم‌ های کلیدی مازندران در ساری گرفته می‌شود. وقتی در مرکز هر استانی یک تغییر مدیریتی، یک تنش اداری یا یک اختلال در هماهنگی رخ می‌دهد و یا بعبارت دیگر می‌شود گفت که ممکن است ؛ - روند صدور مجوزها کند می‌شود - هماهنگی بین دستگاه‌ها کاهش می‌یابد - شهرستان‌ها با تأخیر در تصمیم‌گیری مواجه می‌شوند - سرمایه‌گذاران در شهرهای دیگر دچار تردید می‌شوند این یعنی یک رخداد کوچک در ساری، می‌تواند ده‌ها پروژه در شهرستان‌ها را متاثر کند. ۲) مرکز رسانه‌ای؛ جایی که روایت‌ها شکل می‌گیرند اگر چه سراسر مازندران، میدان حضور بلاگرها و کنشگران متنوع است اما از یک نظرگاه تحلیلی‌تاریخی، ساری مرکز رسانه‌های رسمی و غیررسمی استان است. هر خبر، شایعه، تنش یا رویداد در ساری ؛ - سریع‌تر دیده می‌شود - سریع‌تر تحلیل می‌شود - سریع‌تر به شهرستان‌ها منتقل می‌شود در نتیجه، ادراک عمومی در کل استان از ساری تغذیه می‌شود. اگر در ساری احساس بی‌ثباتی ایجاد شود، این احساس در شهرستان‌ها چند برابر می‌شود. ۳) مرکز اقتصادی؛ جایی که جریان سرمایه از آن عبور می‌کند بانک‌ها، بیمه‌ها، دفاتر شرکت‌های بزرگ و بخش مهمی از خدمات تخصصی در ساری متمرکزند. ازینرو میشود گفت که وقتی در مرکز استان، فرآیندها کند شود ویا فضای اداری ملتهب شود ویا تصمیم‌ها با تأخیر گرفته شود ؛ سرمایه‌گذار در شهرستان‌ها هم ریسک بیشتری احساس می‌کند. این یعنی رفتار اقتصادی در کل مازندران تابع آرامش یا تنش در ساری است. ۴) مرکز اجتماعی–روانی؛ جایی که احساس ثبات یا بی‌ثباتی ساخته می‌شود در استان‌هایی با ساختار اجتماعی به‌هم‌پیوسته مثل مازندران، مرکز استان نقش «تنظیم‌کننده روانی» دارد. اگر در ساری و یا مرکز هر استانی با کیفیت ساختارهای پیچیده مازندران، یک بحران شهری رخ دهد ویا یک اختلاف اداری رسانه‌ای شود ، ویا یک تنش مدیریتی شکل بگیرد ؛ شهرستان‌ها ، آن را به‌عنوان نشانه‌ای از وضعیت کلی استان تفسیر می‌کنند. این همان اثر دومینویی روانی است که در اقتصاد رفتاری بسیار مهم است. ۵) مرکز هماهنگی؛ جایی که کوچک‌ترین اختلال، کل استان را تحت تأثیر قرار می‌دهد ساری محل استقرار، استانداری ، شورای برنامه‌ریزی ، دستگاه‌های نظارتی و البته نهادهای هماهنگ‌کننده و مراکز مختلف تصمیم‌سازی ست و هر اختلال در این گره‌گاه، مثل گیر کردن یک چرخ‌دنده در موتور است؛ و اما جمع‌بندی پایانی؛ چرا ساری باید آرام، منسجم و کارآمد باشد؟دلايل مختلفی می‌شود از منظر جامعه‌شناسی یا سیاسی و یا تاریخی گفت اما نگاه م درین نوشتار ، از منظر حکمرانی ست؛ - هر تنش در ساری، تنش در کل استان است - هر تأخیر در ساری، تأخیر در کل استان است - هر بی‌ثباتی در ساری، بی‌ثباتی در کل استان است - هر اصلاح در ساری، اصلاح در کل استان است شهرستان ساری مرکز تصمیم، مرکز ادراک و مرکز جریان سرمایه است وبه همین دلیل از منظر برخی تحلیلگران و یا کنشگران میدان سیاست ، کیفیت حکمرانی در مراکز استان‌ها [ساری] ، کیفیت حکمرانی در شهرستان‌ها [مازندران] را تعیین می‌کند.